Boşanma Dava Dilekçesinde 12 Sık Yapılan Hata (ve Düzeltmesi)

TMK m. 168 boşanma davalarında yetkili mahkemeyi düzenler: eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son 6 aydır birlikte oturulan yer Aile Mahkemesidir. Pratikte avukatsız başvuranlar çoğu zaman 'evlilik nüfusuna kayıtlı yer' veya 'doğum yeri' Aile Mahkemesine başvurur — bu mahkemeler yetkisizdir ve dosya yetki itirazıyla karşılaşırsa yetkili mahkemeye gönderilmesi gerekir; haftalar kaybedilir.

Düzeltmesi: dilekçeyi yazmadan önce 'yerleşim yeri'nizi ve son 6 ay birlikte oturduğunuz yeri belirleyin. İkamet ediyorsanız nüfus müdürlüğünden ikametgah belgesi alın; bu, yetki itirazına karşı en güçlü dayanaktır.

'Bana hep kötü davrandı', 'evlilik çekilmez hale geldi', 'şiddetli geçimsizlik vardı' gibi soyut ifadeler dilekçeyi pratikte zayıflatır. Hakim olayların tarih, yer ve şahit ile somutlaştırılmasını bekler; aksi halde iddialar inandırıcılığını yitirir.

Düzeltmesi: her iddiayı somut bir olay zinciriyle anlatın. 'Davalı, 14 Mart 2025 günü annesinin evinde toplanan aile fertleri önünde bana hakaret etti; olayda ... ve ... isimli tanıklar bulunmaktadır' gibi cümleler hakim için değerlendirilebilir bilgidir. Çekişmeli dosyaların delil yönetimi konusunda ilgili rehber yazımıza da bakabilirsiniz.

Boşanma davasında talep edilebilecek başlıca kalemler şunlardır: boşanma, nafaka (eş için tedbir/yoksulluk; çocuk için tedbir/iştirak), tazminat (maddi ve manevi) ve müşterek çocuk varsa velayet ile kişisel ilişki düzeni. Mal rejimi tasfiyesi ise genellikle ayrı bir dava olarak boşanma kararının kesinleşmesinden sonra açılır. Hangi kalemlerin dosyaya gireceği taraf koşullarına göre değişir; çocuk yoksa velayet ve iştirak nafakası gündeme gelmez. Her kalemin yasal dayanağı ve şartları farklıdır; tek bir 'gereken kararı verilmesini talep ederiz' cümlesi hakim için yeterli değildir.

Düzeltmesi: 'sonuç ve istem' bölümünde her kalemi numaralı madde olarak yazın. Örneğin: '1. Davamın kabulü ile tarafların boşanmasına, 2. Müşterek çocuğun velayetinin tarafıma verilmesine, 3. Aylık ... TL tedbir nafakasına ...' şeklinde. Nafaka türlerinin (tedbir/iştirak/yoksulluk) ve tazminat kalemlerinin ayrımı için ilgili rehber yazılarımıza göz atın.

HMK m. 141 iddia ve savunma genişletme yasağını düzenler. Dilekçeler aşaması kapandıktan sonra (cevap → cevaba cevap → ikinci cevap) yeni delil eklemek kural olarak mümkün değildir; HMK m. 145 dar bir istisna tanısa da (delilin geciktirme amaçlı olmaması ve süresinde sunulamamasının kusurdan kaynaklanmaması) bu istisnaya güvenmek riskli kalır. Pratikte 'duruşmada söylerim, sonradan sunarım' yaklaşımı dosyayı zayıflatır.

Düzeltmesi: dilekçeyi yazmadan önce tüm tanıkları (ad-soyad ve adres bilgisiyle), mesaj çıktılarını, sağlık raporlarını, banka kayıtlarını ve sosyal medya görüntülerini toparlayın. Delil listesini dilekçede ayrı bir başlık olarak yazın.

TMK m. 169 hakime dava süresince eşlerin barınması, geçimi ve çocukların korunması için gerekli geçici önlemleri re'sen alma yetkisi verir. Yani teorik olarak hakim talep edilmese bile geçici önlem alabilir; ama uygulamada dilekçede açık talep olmadan miktar belirlemek zor olur ve dosyada talep edilmemiş gibi görünür.

Düzeltmesi: aylık tedbir nafakası tutarını dilekçede somut bir rakamla isteyin. Müşterek çocuk varsa çocuk için de ayrı tedbir nafakası talep edin. Geçici velayet, ortak konutun kullanımı ve eşler arası iletişim sınırı gibi diğer önlemler de açıkça istenebilir.

Anlaşmalı boşanmada hakim duruşmada önce protokolü, sonra dilekçeyi okur. Aradaki çelişkiler — örneğin dilekçede 5.000 TL iştirak nafakası talep edilirken protokolde 4.000 TL yazılması — uygulamada düzeltme istenmesine veya anlaşmalı yola devam edilmesinin uygun bulunmamasına yol açabilir.

Düzeltmesi: protokoldeki tüm rakamların, isimlerin ve düzenlemelerin dilekçedeki ifadelerle birebir uyumlu olduğundan emin olun. İki belgeyi aynı anda, aynı dille hazırlayın. Detaylı bir protokol örneği için aşağıdaki ilgili sayfalara bakabilirsiniz.

Tazminat geçmişte yaşanan zararın karşılığıdır ve tek seferde (veya taksitle) ödenir; nafaka ise geleceğe yönelik düzenli ödemedir. Avukatsız başvuranlar 'bana her ay 10.000 TL versin' diye yazıp aslında yoksulluk nafakası talep ettiklerinde, hakim bunu maddi tazminat mı yoksa yoksulluk nafakası mı olarak değerlendireceğinde tereddütte kalabilir.

Düzeltmesi: tazminatı (maddi ve manevi ayrı) ve nafakayı (tedbir, iştirak, yoksulluk ayrı) farklı talep maddeleri olarak yazın. Tazminat için 'kararın kesinleşmesinden sonra ... TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline' formülü kullanın; nafaka için ise 'aylık ... TL ... nafakası' ifadesi tercih edilir.

TMK m. 161-165'te düzenlenen özel boşanma sebepleri (zina, hayata kast, terk, akıl hastalığı) bazı süre sınırlamalarına tabidir. Zina için olayın öğrenildiği günden itibaren 6 ay ve her halde 5 yıl içinde dava açılması gerekir (TMK m. 161). Bu süreler hak düşürücüdür; geçtikten sonra ilgili sebebe dayanan dava açılamaz.

Düzeltmesi: özel sebep iddiasında bulunuyorsanız öğrenme tarihini ve olay tarihini somut belirtin. Sürenin geçtiği durumlarda aynı olaylara dayanarak genel sebep (TMK m. 166/1) çerçevesinde dava açabilirsiniz; bu yolda ispat eşiği farklılaşır. Çekişmeli boşanma sürecinin detayları için ilgili rehber yazımıza da bakabilirsiniz.

Velayet talebini 'çocuğum benimle kalsın' diye yazmak yeterli değildir. Mahkeme çocuğun üstün yararı çerçevesinde karar verir; bunun için çocuğun yaşı, mevcut bakım düzeni, eğitim ihtiyacı ve eşlerin bakım kapasitesine ilişkin somut bilgi bekler.

Düzeltmesi: müşterek çocuğun adı, doğum tarihi, eğitim aldığı kurum, sağlık durumu (varsa özel ihtiyaçlar) ve mevcut bakım rutini dilekçede açıkça yazın. Velayet kararı verilmesinin çocuğun yararına olduğu somut gerekçelerle desteklensin. Velayet kriterleri için ilgili rehber yazımıza da göz atabilirsiniz.

Çekişmeli boşanma davasında mal paylaşımı/mal rejimi tasfiyesi kural olarak doğrudan karara bağlanmaz; bu, ayrı bir dava olarak boşanma kararının kesinleşmesinden sonra açılır. Avukatsız başvuranlar dilekçede 'şu evi bana versin' diye yazdıklarında çoğu zaman bu talebin reddedilmesi gündeme gelir; çünkü mal rejimi tasfiyesi boşanma kararının yan sonucu değildir, ayrı bir hukuki ilişkidir.

Düzeltmesi: boşanma dilekçesinde mal paylaşımı için kendinizi sınırlamayın; ayrı bir mal rejimi tasfiyesi davası yolunu öğrenin. Detaylı bilgi ve dilekçe örneği için aşağıdaki ilgili sayfa ve rehber yazılarına bakabilirsiniz. Eşinizle uzlaşma sağlayabilirseniz mal paylaşımını anlaşmalı protokole yazıp tek dosyada çözmek pratik olur.

'Davalı tam bir canavardır', 'hayatımın en büyük hatasıydı bu evlilik' gibi öznel, hakaret içeren veya abartılı ifadeler dilekçenin hukuki niteliğini zedeler. Hakim dosyayı somut olaylar ve hukuki dayanaklar üzerinden değerlendirir; abartılı dil iddiaların ciddiyetini azaltır ve karşı tarafa onur kırıcı davranış nedeniyle tazminat davası açma fırsatı verebilir.

Düzeltmesi: olayları nesnel, sakin bir dille anlatın. Hakareti, şiddeti veya başka bir kusurlu davranışı tanımlarken yargı yerine somut tarih, yer ve şahit verin. Hakimi tarafsız bir gözlemci olarak görüp ona olayları aktarın; karşı tarafı yargılamak hakimin işidir.

Aile Mahkemesi kararı çıktıktan sonra istinaf yoluna başvurmak için 2 haftalık süre işler. Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra başlayan bu süre kaçırılırsa karar kesinleşir; istinaf hakkı kaybedilir. Avukatsız başvuranlar gerekçeli kararı dikkatle okumadığında bu süreyi atlamak yaygın bir hatadır.

Düzeltmesi: gerekçeli karar tebliğ edilir edilmez tebliğ tarihini takvime işaretleyin; 2 haftalık süreyi günü gününe takip edin. İstinaf başvurusu kararı veren mahkemeye yapılır; başvuru sırasında istinaf harcı ve gider avansı yatırılır. Kararı kabul etmiyorsanız son güne kadar beklememek, en az 2-3 gün önce başvuruyu yapmak daha güvenlidir.

Yukarıdaki hataların yarıdan fazlası çekişmeli dosyaya özgüdür: delil sunumu, kusur ispatı, talep formülasyonu, yetki ve istinaf süreleri çoğunlukla çekişmeli yolun yükleridir. Anlaşmalı boşanmada hakim duruşmada protokolü inceleyip tarafları dinler; delil, tanık ve kusur tartışmaları gündeme gelmez.

Eşinizle boşanmanın mali sonuçları (nafaka, tazminat, mal paylaşımı) ve müşterek çocuk varsa çocuğun durumu konusunda uzlaşabilirseniz, anlaşmalı boşanma yolu çoğu durumda çok daha hızlı ve düşük maliyetli sonuç verir. Dilekçe ve protokol şablonlarımıza aşağıdaki ilgili sayfalardan ulaşabilirsiniz.