Avukatsız Anlaşmalı Boşanma: Dilekçe, Protokol ve Süreç Rehberi

Türk Medeni Kanunu m. 166/3 anlaşmalı boşanma için dört temel şart arar. Bunlardan biri eksikse hakim anlaşmalı yola devam edilmesini uygun bulmayabilir; dosya çoğu durumda çekişmeli olarak yürür veya süre/şart tamamlandığında yeniden açılması gerekebilir.

Hakim duruşmada önce protokolü okur, sonra dilekçedeki taleplerle karşılaştırır. Aradaki çelişkiler — örneğin dilekçede aylık 5.000 TL iştirak nafakası talep edilirken protokolde 4.000 TL yazması — uygulamada duruşmanın uzamasına veya tarafların düzeltme yapmaya yönlendirilmesine yol açabilir. Bu yüzden iki belgenin aynı anda, aynı dille hazırlanması önemlidir.

Belirsiz ifadeler de protokolün uygun bulunmaması açısından yaygın bir nedendir. 'Tazminat konusunda aramızda anlaşırız' veya 'çocukla ilgili görüş düzenini sonra belirleriz' gibi düzenlemeler mahkemenin değerlendirmesine göre ileride yeni bir uyuşmazlığa kapı aralayabileceğinden, çoğu durumda hakim somut ve ölçülebilir bir düzenleme ister.

Müşterek çocuk yoksa protokol kısa olabilir; sadece nafaka, tazminat ve mal paylaşımına ilişkin düzenlemeleri içerir. Müşterek çocuk varsa hakim çocuğa ilişkin maddeleri ayrıca inceler. Aşağıdaki başlıklar mahkemenin pratikte aradığı asgari kümeyi gösterir.

Aşağıdaki metin TMK m. 166/3 kapsamında hazırlanmış sade bir taslaktır. Kendi bilgilerinizi yerleştirip protokolünüzle birlikte adliye tevzi bürosuna teslim edebilirsiniz. Müşterek çocuk varsa açıklamalar kısmına velayet ve görüş düzenine ilişkin tek satırlık bir bilgi eklemek protokolle uyum sağlar.

Dilekçe, eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya davadan önce son 6 aydır birlikte oturulan yerdeki Aile Mahkemesi tevzi bürosuna verilir. Aile Mahkemesi olmayan ilçelerde dosyaya Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla bakar.

Pratikte dilekçe + protokol + nüfus kaydı + harç dekontu birlikte tevziye teslim edilir; dosyanız esas numarası alır ve sistem üzerinden bir Aile Mahkemesi dairesine düşer. Bundan sonrası duruşma günü beklemekten ibarettir.

Dilekçe ve protokol yazmak ücretsizdir; ödeme dava açılışında adliye veznesine yapılır. Kalemler genel olarak başvurma harcı, peşin harç, gider avansı ve tebligat giderlerinden oluşur. Tutarlar her yıl Adalet Bakanlığı tarifesiyle değişir; bu yüzden bir önceki yıla ait rakamlara güvenmek riskli olur.

Pratik tavsiye: dosya açılışına gitmeden önce ilgili adliyenin veznesini veya UYAP üzerindeki güncel harç-gider avansı ekranını kontrol edin. Eksik avansla dosya açılışı tamamlanmaz; mahkeme sonradan tamamlama süresi de verebilir ama bu süreç ekstra gün kaybı demektir.

Anlaşmalı boşanmada vekille temsil yeterli değildir. TMK m. 166/3 hakimin tarafları bizzat dinlemesini ister. Yani avukatınız olsa bile duruşmaya hem davacı hem davalı katılır, kimlikle birlikte gider, hakimin sorularına şahsen cevap verir.

Hakim genellikle 'Boşanmak istediğinizi serbest iradenizle mi beyan ediyorsunuz?', 'Protokoldeki düzenlemeyi kabul ediyor musunuz?' gibi sorular sorar. Bir tarafın bu beyanı vermekten kaçınması durumunda dosya çoğu zaman çekişmeli yola devam eder.

e-Devlet şifresi tek başına anlaşmalı boşanma davası açmak için yeterli değildir; bu şifre uygulamada dosya görüntüleme ve takip amaçlıdır. UYAP Vatandaş Portal üzerinden e-imza veya mobil imza ile dava açılabilir; pratikte protokolün ıslak imzalı bir nüshasının da dosyaya fiziken eklenmesi istenebilir.

Avukatsız başvuranların çoğunluğu güvenli yolu seçip dilekçe ile protokolü adliye tevzi bürosuna fiziksel olarak teslim ediyor. Online başvuru yapmayı planlıyorsanız e-imza/mobil imza kurulumunu önceden tamamlayın ve protokolün PDF nüshasını yedekte tutun.

Aile Mahkemesi tevzi birimlerinden gelen pratik geri bildirimler birkaç başlıkta toplanıyor. Bu maddeleri dilekçeyi vermeden önce listeden geçirmek dosyanın ilk celsede karara bağlanma şansını ciddi şekilde artırır.