Tek Ders, Üç Ders ve Ek Sınav Farkı: Hangi Hak Kimlere Verilir?

Tek ders sınavı, mezuniyetine yalnızca tek bir başarısız dersi kalan öğrenciler için açılır. Öğrenci müfredattaki tüm yükümlülüklerini tamamlamış olmalı, devam şartını sağlamış olmalı ve geriye yalnızca bir dersi kalmış olmalıdır. Bazı üniversiteler DC/DD koşullu geçer notlu bir dersi olan ve GANO'su 2,00'ın altında bulunan öğrencilere de tek ders sınavı hakkı tanır.

Tek ders sınavının dayanağı doğrudan 2547 sayılı Kanun'un bir maddesi değil, üniversitelerin önlisans/lisans eğitim-öğretim ve sınav yönetmelikleridir. Bu nedenle sınavın açılma zamanı, değerlendirme yöntemi (final yerine geçer mi, yoksa ham not olarak mı değerlendirilir) ve başvuru süresi üniversiteden üniversiteye değişebilir.

Üç ders sınavı, normal öğrenim süresini tamamlamış olan ve mezuniyetine en fazla üç başarısız dersi kalan öğrenciler için tanınan bir sınav hakkıdır. Doğrudan 2547 sayılı Kanun'da adıyla geçmez; uygulayan üniversitelerin yönetmelik veya yönergesinde tanımlanır. Devlet üniversitelerinin pek çoğunda bulunmazken vakıf üniversitelerinde daha sık karşımıza çıkar.

Bu sınav genelde devamsızlıktan kalmamış, ders yükümlülüklerini tamamlamış ve son dönem dahil tüm dersleri en az bir kez almış öğrencilere yöneliktir. Üniversitenizde üç ders sınavı uygulanıp uygulanmadığını öğrenci işleri biriminden doğrudan teyit ettirmenizi öneririz.

Azami öğrenim süresi sonunda hâlâ mezun olamayan son sınıf öğrencileri için 2547 sayılı Kanun'un 44/c maddesinde ayrı bir ek sınav düzenlemesi vardır. Bu düzenleme; başarısız oldukları, hiç almadıkları veya devamsız oldukları tüm dersler için öğrencilere iki ek sınav hakkı tanır. Bu iki sınav sonunda başarısız ders sayısına ve durumuna göre öğrenciye belirli ek yarıyıllar verilir.

Düzenleme uyarınca, ek sınavlar sonunda mezuniyete bir dersi kalmış öğrencilere öğrencilik haklarından yararlanmaksızın sınırsız sınav hakkı düzenlenmiştir. Ek sınav hakları telafi edilemez ve devredilemez; bu nedenle azami süresi dolan öğrencinin akademik takvimi ve duyuruları yakından takip etmesi gerekir.

Bu üç hak birbirinin yerine kullanılamaz. Talebinizi tek ders sınavı olarak nitelendirip dilekçenizde 'üç ders sınavı' veya 'azami süre ek sınavı' kapsamına atıf yapmamak, kararın doğru çerçevede değerlendirilmesini sağlar. Dayanak olarak üniversitenizin yönetmeliğine veya 2547 m. 44/c'ye yapılan atfın da tam yazılması gerekir.

Tek ders sınavının final yerine mi geçtiği yoksa ham not olarak mı değerlendirildiği üniversitenin yönetmeliğine göre değişir. Pek çok üniversitede tek ders sınavı sonucu doğrudan dersin başarı notunu belirlerken bazılarında final notuyla birlikte ağırlıklı ortalama yeniden hesaplanır. Sonucun mezuniyet ve diploma süreçlerine nasıl yansıyacağını öğrenci işlerinden teyit ettirmeniz önerilir.